Czym jest zaćma i jak powstaje

Zaćma to postępujące zmętnienie naturalnej soczewki oka — struktury, która w zdrowym oku jest całkowicie przezroczysta i odpowiada za skupianie promieni światła na siatkówce. Wraz z rozwojem zaćmy soczewka stopniowo traci przejrzystość, przez co obraz trafiający do oka staje się coraz bardziej zamglony, mniej kontrastowy i mniej nasycony kolorystycznie. Proces ten zwykle rozwija się powoli, przez wiele miesięcy lub lat, dlatego na początku bywa niemal niezauważalny.

Objawy zaćmy, które łatwo zlekceważyć

Ponieważ zaćma rozwija się stopniowo, jej pierwsze objawy często przypisuje się zwykłemu zmęczeniu oczu lub potrzebie zmiany okularów. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka charakterystycznych sygnałów:

• coraz bardziej mglisty, jakby „zamglony” obraz, nieustępujący po zmianie okularów,
• wzmożona wrażliwość na światło i uciążliwe olśnienie, zwłaszcza przy prowadzeniu samochodu nocą,
• blaknięcie i żółknięcie postrzeganych kolorów,
• pogorszenie widzenia zmierzchowego oraz częstsza zmiana mocy okularów w krótkim czasie,
• tzw. podwójne widzenie w jednym oku, niezwiązane z astygmatyzmem.

Pojawienie się jednego lub kilku z tych objawów, szczególnie po 60. roku życia, to dobry moment na konsultację okulistyczną.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Najczęstszą przyczyną zaćmy jest naturalny proces starzenia się oka — z tego powodu jest to jedna z najczęstszych przyczyn pogorszenia widzenia po 60. roku życia. Do rozwoju zaćmy przyczyniają się jednak także inne czynniki: długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV, cukrzyca, palenie tytoniu, wcześniejsze urazy oka, długotrwałe stosowanie niektórych leków (np. sterydów) oraz predyspozycje genetyczne. U części pacjentów zaćma może rozwinąć się też wcześniej niż typowo — mówi się wtedy o zaćmie przedwczesnej.

Nowoczesne leczenie — operacja usunięcia zaćmy

Zaćmy nie da się cofnąć ani zatrzymać kroplami czy okularami — jedynym skutecznym sposobem leczenia jest zabieg operacyjny polegający na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową. Nowoczesna operacja zaćmy trwa zwykle kilkanaście minut, wykonywana jest w znieczuleniu kroplowym i pozwala odzyskać ostre, kontrastowe widzenie już w pierwszych dniach po zabiegu.

Warto wiedzieć, że w zależności od wybranej soczewki wewnątrzgałkowej zabieg może przy okazji ograniczyć zależność od okularów — soczewki monofokalne korygują głównie widzenie do dali, natomiast soczewki multifokalne pozwalają dodatkowo zmniejszyć potrzebę noszenia okularów do czytania. Szczegóły dotyczące przebiegu zabiegu i doboru odpowiedniej soczewki omawiane są indywidualnie podczas wizyty — więcej o samym schorzeniu i metodach leczenia można przeczytać na stronie poświęconej zaćmie.